Askerliği Dolayısıyla İşten Ayrılan İşçileri Tekrar İşe Alma Zorunluluğu Var Mıdır?

İş Kanunu’na göre “Muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir sebeple silâh altına alınan veya herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi işinden ayrıldığı günden başlayarak iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılır” (İK m.31/1). “İşçinin bu haktan faydalanabilmesi için o işte en az bir yıl çalışmış olması şarttır. Bir yıldan çok çalışmaya karşılık her fazla yıl için, ayrıca iki gün eklenir. Şu kadarki bu sürenin tamamı doksan günü geçemez” (İK m.31/2).

“Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücreti tutarında tazminat öder”

Kanun koyucu bunu söylüyor, peki bunu söylerken boş pozisyonu bulunmayan işveren de tazminat mı ödemek durumundadır?

Kanun koyucu bu konuda işverenden, eski işçisini dışarıdan alınacak yeni işçilere tercih etmesini beklemektedir. Yani, işçi istihdamında bulunacaksan önce askerlik nedeniyle işinden ayrılmak durumunda kalan işçini, işe al. Bu durumda; İşveren, bu yükümlülüğe uymaz ve askerlik nedeniyle eski pozisyonda aynı ve ya benzeri niteliklerinde istihdam imkânı varken ilk defa o işyerinde çalışacak başka bir işçi çalıştırmayı tercih etmesi halinde askerlik nedeniyle ayrılan eski işçisine tazminat ödemekle yükümlü olur.

 Ayrıca işveren için, işçileri verimli bir şekilde istihdam etme imkânı olmayacağı halde iş ilişkisinin sürdürülebilmesi için yeni çalışma yerleri yaratmakla yükümlü kılınamaz. Diğer taraftan işverenin askerlik sonrası başvurusu nedeniyle işe almak amacıyla işyerinde, yeni bir kadro ihdas etme yükümlülüğü de bulunmamaktadır. İşe birini alacaksan önce askerlik nedeniyle işten ayrılan işçini tercih etmemizden söz etmektedir. İşçinin, bu haktan faydalanabilmesi için çalıştırılmaya devam edebileceği çalışma yerinin boş olarak bulunması gerekmektedir.

Bu çerçevede, çalıştırılabileceğini ileri sürerek askerlik sonrası işe alınmadığını ileri süren ve tazminat talebinde bulunan işçinin, bu çalışma yerini de somut olarak kanıtlaması gerekir.