İşten Hangi Durumlarda Çıkarsam İşsizlik Maaşı Alabilirim?

İşsizlik maaşı almanın üç temel şartı bulunmaktadır. Bunlar;

•  Son 3 yılda en az 600 gün sigorta priminizin yatmış olması gerekir. (Birden fazla işyerinde çalışmış olabilirsiniz)
• Son 4 ay sigorta piriminiz kesintisiz yatmış olması gerekir. ( Son 4 aylık süre içerisinde sigorta piriminiz  hastalık gibi nedenlerden dolayı eksik ise ve bu süre içinde raporluysanız sorun olmaz, makalenin devamında ayrıntılı liste yer almaktadır. )
• İşverenin işten çıkarması ya da işçinin haklı bir nedenle işten ayrılması. Bununla ilgili sigorta çıkış kodlarına aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz.

İşverenler İçin; Sgk İşten Ayrılma Bildiriminde dikkat edilmesi gereken konulardan biri ‘’SGK fesih nedenleri ile İŞKUR fesih nedenlerinin’’ karşılıklarını dikkatlice yorumlamanızdır. 

İş Kanun’unun 25. Maddesi İşverenin haklı nedenlerden dolayı işçiyi tazminatsız işten çıkartabildiği kanun maddesidir ve işveren bu maddeden dolayı işten çıkarmış olduğu işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödemez ayrıca işçi, işsizlik maaşından da faydalanamaz.

Burada çokça yapılan hatalardan biri ve geçmişte aynı hatayı yaşayan biri olarak meslektaşlarımın da aynı hataya düşmemesi için bunu bir örnekle açıklamak istiyorum.

Örneğin; İş Kanun’unun 25.II/ g ( İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi) maddesine dayanarak fesih bildiriminde bulunduğunuz işçi için 10 gün içinde, SGK çıkış bildiriminde(İşten Ayrılma Bildirgesi) bulunmanız ve işlemi gerçekleştirirken sigortalının İşten Ayrılış Nedeni (Kodu)’ nu seçmeniz gerekiyor. Bu kodlar aşağıdaki tabloda detaylıca yer almakta olup , İş Kanunu ve SGK işten çıkış bildirim ekran kodlarının birbirinden faklı olmasından kaynaklı ve benzer içerikleri taşıması nedeniyle asıl olan bu bildirimde 29 nolu SGK çıkış kodunun seçilmesidir. İş Kanun’ unun ilgili maddesi dikkate alınarak sehven 25 nolu çıkış kodu seçmemeniz konusunda hatırlatmada bulunmak istedim. Birçok meslektaşım bu konuda aynı hataya düşmektedir.

Diğer bir konu İş Kanun’unun 24. (İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih ) maddesine göre iş akdini fesih eden bir personelin SGK çıkış bildiriminde bulunmanız gerekirken 25 nolu SGK çıkış kodunu seçmeniz gerekir.

Aşağıdaki tabloda işten çıkış kodları ve işsizlik maaşına hangi durumlarda hakedileceği gösterilmiştir.

SGK FESİH KODU	SGK FESİH NEDENLERİ	İŞKUR FESİH NEDENİ (SİSTEMDEKİ KARŞILIĞI)	DEĞERLENDİRME
01	Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
02	Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
03	Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa)	İstifa	Hak Kazanmaz
04	Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi	4447/a	Kazanır
05	Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi	4447/d	Kazanır
08	Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
09	Malulen emeklilik nedeniyle	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
10	Ölüm	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
11	İş kazası sonucu ölüm	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
12	Askerlik	Askerlik	Kazanır
13	Kadın işçinin evlenmesi	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
14	Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
15	Toplu işçi çıkarma	4447/a	Kazanır
16	Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer işyerine nakli	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
17	İşyerinin kapanması	4447/e	Kazanır
18	İşin sona ermesi	4447/e	Kazanır
19	Mevsim bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa "4" nolu  kod kullanılır)	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
20	Kampanya bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa "4" nolu  kod kullanılır)	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
21	Statü değişikliği	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
22	Diğer nedenler	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
23	İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih	4447/b	Kazanır
24	İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih	4447/b	Kazanır
25	İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih	4447/b	Kazanır
26	Disiplin kurulu kararı ile fesih	İşçinin Kusuru	Hak Kazanmaz
27	İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih	4447/c	Kazanır
28	İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih	4447/c	Kazanır
29	İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih	İşçinin Kusuru	Hak Kazanmaz
30	Vize süresinin bitimi ( İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır.  Tekrar başlatılmayacaksa "4" nolu  kod kullanılır)	Kapsam Dışı Fesih	Hak Kazanmaz
31	Borçlar Kanunu, Sendikalar Kanunu, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih	4447/g	Kazanır
32	4046 sayılı Kanunun 21. maddesine göre özelleştirme nedeni ile fesih	4447/f	Kazanır
33	Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi	4447/b	Kazanır
34	İşyerinin devri, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih	4447/e	Kazanır

Son 120 Gün Koşulunun İncelenmesi: Hizmet akitleri 4447/51 inci madde kapsamında sona eren sigortalı işsizin, hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün içinde, hizmet akdi devam etmekle birlikte;  1) İstirahat, 2) ücretsiz/aylıksız izin, 3) disiplin cezası 4) gözaltına alınma 5) hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali, 6) kısmi istihdam, 7) Puantaj kayıtları, 8) grev, 9)lokavt 10) genel hayatı etkileyen olaylar 11) doğal afet 16) fesih tarihinde çalışmamış, 17) ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma ve 18) kısa çalışma ödeneği gerekçelerinden biri nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulması veya işe ara verilmesi halinde, son 120 günün hesabından prim yatırılmayan bu sürüler kesinti sayılmaz. Prim yatırılmayan süreler için SGK kayıtları esas alınır, ayrıca belge istenmezsek kayıtlarında 12) birden fazla veya 14) diğer nedenler olarak belirlenen eksik gün gerekçeleri için işveren işe irtibata geçilir ve işveren tarafından gerekçenin 15) devamsızlık gerekçesi olmadığının bildirilmesi veya ücretsiz izin anlamına gelen bir ifadeye yer verilmesi hallerinde söz konusu gerekçeler son 120 gün hesabında kesinti sayılmaz. Hizmet akdinin askıya alınması hali ücretsiz izin olarak değerlendirilir. Eksik gün nedeni olarak ‘’ 16) fesih tarihinde çalışmamış’’ gerekçesinin bildirildiği hallerde fesih tarihinden önceki gün baz alınarak 120 gün fiilen hesaplanır. Ay içerisinde prim yatırılmamış gün olsa da ilgili ayda aynı döneme rastlamamak kaydıyla toplamda 30 gün prim var ise 120 günde kesinti sayılmaz.

Son üç yılın hesabında aşağıdaki belge türü kodları işsizlik sigortası prim kesintisi yapıldığı göstermekte olup, sadece ilgili kodlara karşılık gelen primlerin dikkate alınması gerekmektedir.

·         (1) Tüm Sigorta Kollarına Tabi Olanlar,

·         (3) 2098 Sayılı Kanuna Tabi Çalışanlar ( İşsizlik Dâhil) ,

·         (4) Yer Altı Sürekli Çalışanlar,

·         (5) Yer Altı Gruplu Çalışanlar,

·         (6) Yer Üstü Gruplu Çalışanlar,

·         (14) Libya’ da Çalışanlar,

·         (15) İkili Anlaşmamız Olan Yabancı Uyruklu Çalışanlar,

·         (20) Almanya Federal Cumhuriyetinde Çalışanlar,

·         (29) Tüm Sigorta Kollarına Tabi Çalışıp 60 Gün Fiili Hizmet Süresi Zammına Tabi Çalışanlar,

·         (32) Tüm Sigorta Kollarına Tabi Çalışıp 90 Gün Fiili Hizmet Süresi Zammına Tabi Çalışanlar,

·         (35) Tüm Sigorta Kollarına Tabi Çalışıp 180 Gün Fiili Hizmet Süresi Zammına Tabi Çalışanlar,

·   (39) Birleşik Krallıkta İkamet Edenler ve İsviçre Vatandaşı olanlardan Uzun Vadeli Sigorta Kolunun Uygulanmasını Talep Etmeyenler.

İşsizlik Maaşı Hangi Durumda Kesilir?

İşkur tarafından önerilen işi haklı bir neden göstermeden reddedenlerin, İşsizlik ödeneğinin alındığı süre zarfında gelir getirici bir işte çalıştığı tespit edilenlerin, Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilenlerin, İŞKUR tarafından önerilen meslek edinme kurslarını ya da meslek geliştirme kurslarını haklı bir neden  göstermeden reddedenlerin, Haklı bir nedene dayanmaksızın İşkur tarafından yapılan çağrıları zamanında cevaplamayan, istenilen bilgi ve belgeleri öngörülen süre içinde vermeyenlerin işsizlik maaşları kesilmektedir.